Premortem

Premortem

Risk yönetimi için pratik bir yöntem, “Ölmeden mezara sokmak”

Gerçeklerin ve sebeplerin, onlar oluşana kadar, görünmesi zordur.
Tıpda önleyici hekimlik her zaman iyileştirici tedaviden daha önemli ve etkindir.
Faydaları ve başarıları çok daha fazladır.

Projelerde her zaman hatalar oluşur. Çoğu zaman da bu hatalar hayati öneme sahiptir. Projeler için de hataları önceden görebilmek hayat kurtaran öneme sahiptir. Keşke hatalarımızı önceden görebilsek ve gerekli önlemleri alabilsek.

Genellikle yazılım projeleri bir çok bileşenin etkisine açık olduğu için diğer üretim modellerine göre biraz daha karmaşıktır. Hata çıkabilecek noktalar diğer sektörlerden çok daha fazladır.

Bir nakliye işinde oluşabilecek hataların çeşitliliği, spektrumu daha dar ve belli alanlarda yoğunlaşır. Bu tip işlerde hata tahmini nispeten daha kolay olabilir.

Ancak bir yazılım projesini meydana getiren unsurlar çok çeşitli, karmaşık ve soyuttur. Bu yüzden hata spektrumu çok geniş ve dağılımı bölgesel değildir.

 

 

Ama yine de hataları önceden tahmin etmek için bazı metodlar var; Ölçümlere bağlı olarak geliştirilen risk analizleri yanında daha sezgisel yöntemler de oluşabilecek hataların çözümü için yol gösterebilir.

Bir hata oluştuğunda “ne oldu?” sorusuna cevap aramak geç olabilir. Olan olmuştur.

Postmortem, diğer adı ile otopsi, doktorların ölen hastanın ölüm sebebini araştırmasıdır.
Postmortem sırasında ölüme dair ipuçları toplanır. Ölüm sebebini tespit etmek için deliller aranır.
Bununla beraber bir çok hastalığa çare bulmak için önemli deneyim ve faydalar da sağlar.
Ancak otopsi işleminin artık ölene bir faydası yoktur. Olmuş ile ölmüşe çare bulunmaz. Hasta ölmüştür.

Premortem, Postmortem işleminin tersi gibidir. Tıpda mümkün olmasa da hasta ölmeden öldü kabul ederek işlem yapmaktır.

Yazılım projeleri de canlı bir bünyeye benzer. Çeşitli hastalıklardan sonra başarısız bir şekilde sonlanarak ölebilir. Çok şükür ki doktorlardan biraz daha fazla şansımız var. Projeyi öldü kabul edip sebeplerini araştırabiliriz. Elde edilen bulguları da bağışıklığı arttırmak amacı ile kullanabiliriz. Bir nevi aşılama gibi.

Premortem özellikle uzun, büyük ve karmaşık projeler için önerilmektedir.

 

 Retrospective – Futurespective

Agile Retrospective’in tanımı şu şekildedir:

Proje süreci boyunca takım çalışmasını geliştirmek, adaptasyonu arttırmak amacıyla olaylar üzerinde inceleme ve değerlendirme toplantılarıdır.

Bu çalışmanın bir çok faydası vardır. Geriye dönük bir değerlendirme olan bu çalışmada “ne oldu?, neler daha iyi olabilirdi?, neler yanlış yapıldı? problemler nelerdi?” gibi sorulara cevaplar aranır.
Retrospective çalışmasının vizyonu geriye doğrudur. Ders alınmadıkça, çözümler devşirilmedikçe zaman tüketmekten başka bir şey değildir.

Premortem ise ileriye dönük bir vizyona sahiptir .

Image

 

 

Nasıl

Premortemin temel yaklaşımı bir zaman yolculuğu yapmaktır.
Projenin bitiş tarihine bir zaman sıçraması yapılır. Ekip bir de bakar ki proje başarısız olmuş. Daha doğrusu projenin başarısız olduğu kabul edilir.
Artık projeinin başarısızlığına dair sebepler toplanmaya başlanır.
Proje neden başarısız oldu? Hangi olaylar, etkenler kararlar ve eksiklikler buna sebep oldu? İhmaller, yanlış anlamalar, yanlış kararlar nelerdi?
Proje ekibi bunun gibi bir çok soruyu tespit etmeye çalışır.
Premortem için Agile Retrospective çalışmasının 5 temel adımı uygulanabilir. Durum tespiti, Bilgi toplama, Fikir üretme, Aksiyon belirleme gibi.
Ancak çok daha basit bir yöntemle de uygulanabilir.
Tipik bir premortem, takımın proje planlamasını tamamladıktan sonra yapılır. Planlama yapıldıktan sonra zamanın hızla aktığı ve projenin başarısız olduğu kabul edilir. Ekipteki herkes 20 dakika kadar olası ihtimalleri düşünerek bir kağıda listeler. Projenin başarısız olmasına neler sebep olmuştu?
Ardından ekip bu listeleri birleştirir. Muhtemelen bir çoğu benzer olacaktır. Ancak farklı deneyime sahip olanların farklı tespitleri de olabilir.
Aslında görülecektir ki derlenen listedeki sebepler ve problemlerin gerçekleşmesi çok olasıdır. Gerçekten de karşılaşılacak sorunlardır.

Toplanıp gruplandırılan ihtimaller nasıl gerçekleşmişti diye değerlendirme yapılır. Bu hataların oluşmaması için ne tür önlemler alınması gerektiğine karar verilir.
Bir önleyici hekimlik çalışması ile henüz bu problemler oluşmamışken çözümleri bulunmaya çalışılır.

Image

 

Örneğin;

Farklı coğrafyalarda çalışmak yazılım geliştiriciler için çok sık rastlanan bir durumdur.
Bazı zamanlarda müşterinin mekanında çalışılır. Şehirdışı veya yurtdışı olabilir.

En sık karşılaştığım sorunların başında network erişimi sorunları gelir.
Çoğu zaman bulunulan yerden internete erişim imkanı bulunmaz. Hele müşteriye bir kurulum veya devreye alma işi için gidildiyse network erişimi hayati öneme sahiptir. Bu sorun çok sıklıkla yaşanır. Bazen günleri bulan uzun süreler çözüm bulunamaz.

Kurulum veya devreye alma işine gitmeden önce yapılacak bir saatlik bir premortem çalışmasında muhtemelen bu sorun öngörülecektir. İlkinde öngörülemese bile böyle bir deneyimden sonra mutkala öngörülecektir.

Böyle bir öngörü, sorunu yaşamamak için alternatif çözümlerle gidilmesini sağlayacaktır. Probleme karşı bağışıklık kazanılmış olacaktır. Bu bağışıklığı sadece geri dönük deneyimlerle kazanmak, problemleri en azından bir defa yaşamayı gerektirir.

Premortem “geleceği hatırlamak”tır.

 

 

Faydaları

Tabii ki daha henüz oluşmamış sorunları önceden görmeyi, sezebilmeyi sağlar.
Problem henüz gerçekleşmemişken ona karşı bağışıklı olunabilir.
Projelerin başarısız olma riskini azaltır.
Premortem deneyimleri zamanla ekipleri muhtemel problemlere karşı daha duyarlı hale getirir.

Tabiki bu öngürü yeterli olmayabilir. Her şey önceden görülemeyebilir.
Ama bu çalışmaları tekrar ederek, pratik yaparak zamanla bu bakış yeteneği güçlenecektir.

Hem premortem hem de retrospective sonuçları birlikte değerlendirilmesi farklı vizyon zenginliklerini de sağlayacaktır.

Unutmamak gerekir ki; hiç bir araç ve metodoloji mutlak başarıyı garantilemez, ancak ihtimali arttırır.

Şunu da unutmamak gerekir tabi; Tedbir iyidir, ancak takdir tedbire gülermiş.

 

Image

mehmet.dindar@gmail.com

Reklamlar
Bu yazı Uncategorized içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s